Nhiêu khê sửa luật lao động
9:56' 4/6/2007

Nếu các doanh nghiệp Mỹ là một lực lượng thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội Trung Quốc như họ tự thừa nhận, tại sao họ phản đối công cuộc cải cách lao động tại nước này?



Khi người ta phê phán các công ty Mỹ chuyển công việc làm sang Trung Quốc để khai thác lao động giá rẻ và điều kiện tồi tệ trong các “xưởng mồ hôi” (sweatshop) thì các doanh nghiệp cãi lại rằng, sự hiện diện của họ đã giúp cải thiện tiêu chuẩn lao động, thậm chí thúc đẩy dân chủ ở Trung Quốc. Giờ đây cũng chính những doanh nghiệp đó đang nỗ lực vận động để làm “suy yếu” bản dự thảo Luật Lao động của Trung Quốc. Và các nhà đấu tranh cho quyền lợi công nhân đã không ngần ngại gọi họ là “bọn đạo đức giả”.

 

Dự thảo Luật Lao động Trung Quốc, dự kiến ban hành trong mùa hè này, bắt buộc các chủ sử dụng lao động phải ký hợp đồng với tất cả công nhân; bồi thường về gián đoạn công việc cho những công nhân bị sa thải, bảo đảm việc làm cho công nhân lớn tuổi và là lao động chính trong gia đình. Dự thảo cũng dành cho tổ chức công đoàn nhiều quyền hạn hơn trong việc thương lượng các điều khoản hợp đồng lao động và thiết lập các quy định tại nơi làm việc. Được thiết kế để làm giảm tình trạng công nhân biểu tình, bãi công phản đối điều kiện lao động tồi tệ, làm thêm giờ, chậm thanh toán lương... nhưng dự thảo luật đã được sửa chữa nhiều lần để các doanh nghiệp có vốn nước ngoài dễ chấp nhận. Tuy vậy, dự thảo vẫn vấp phải sự phản đối ngày càng quyết liệt của các tập đoàn đa quốc gia. Các nhà phê bình cho rằng hiện tượng này cho thấy các công ty Mỹ tại Trung Quốc đang đặt lợi nhuận trên mọi nguyên tắc đạo đức kinh doanh mà họ thường lớn tiếng cổ xúy.

 

Các đại công ty như Microsoft và General Electric (GE), các tổ chức vận động hành lang như Phòng Thương mại và Công nghiệp Mỹ tại Bắc Kinh và Hội đồng Doanh nghiệp Mỹ-Trung đều cho rằng dự luật gây khó khăn cho việc sa thải công nhân thử việc và giao quá nhiều quyền lực cho tổ chức công đoàn. Công ty GE yêu cầu Chính phủ Trung Quốc thay đổi năm điều khoản chủ chốt, trong đó có việc gia tăng hình phạt đối với hành vi ăn cắp bản quyền, và công đoàn chỉ giữ vai trò tư vấn chứ không phải phê duyệt các quy định tại nơi làm việc. Các tổ chức vận động hành lang thì khuyên Trung Quốc nên thực thi Luật Lao động hiện hành hơn là ban hành luật mới.

 

Các nhà nghiên cứu và hoạt động công đoàn không đồng ý như vậy. Một số người cho rằng Luật Lao động hiện hành tỏ ra quá yếu kém trong việc bảo vệ người lao động bởi vì nó chỉ dựa vào tổ chức công đoàn của nhà nước vốn thường ưu ái cho giới chủ ngay cả khi các vụ bất ổn lao động ngày càng tăng. (Số lượng các vụ tranh chấp lao động tăng 20% trong năm 2005, năm mới nhất có số liệu thống kê). Ông Lưu Chương, Giáo sư luật tại Đại học Thượng Hải, người góp phần dự thảo Luật Lao động mới, cho rằng lý do khiến các đại công ty “nổi giận” chính là do luật mới đe dọa khả năng duy trì các “xưởng mồ hôi” ở Trung Quốc. “Không có các xưởng mồ hôi, họ [các công ty đa quốc] không thể kiếm được nhiều tiền như thế”, ông Lưu nói.

 

Cuộc đấu tranh giữa việc duy trì và đổi mới Luật Lao động Trung Quốc đã nóng đến mức ông Steve Mallory, cố vấn trưởng của EU tại châu Á, gọi đó là một cuộc tranh luận “tối cần thiết” cho tương lai của lao động ở châu Á. Còn ông Nicholas Bequelin của Tổ chức Quan sát nhân quyền tại Hồng Kông nhận xét, cuộc tranh luận đang làm cho những kẻ đạo đức giả phải lộ diện. Giờ đây, trọng tâm của cuộc chiến đấu được chuyển sang thủ đô Washington của Mỹ, nơi mới tháng trước, quan chức cao cấp của Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc bị triệu tập ra điều trần sau khi 20 thành viên Quốc hội Mỹ đề nghị Tổng thống George W. Bush giải tán các tổ chức doanh nghiệp có hành vi làm suy yếu luật pháp. Ông Timothy Costello của Cơ quan Chiến lược lao động toàn cầu - một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Boston, cho rằng đây là “một trường hợp rõ ràng về những điều không thể chấp nhận trong hành vi của doanh nghiệp”. Nghiệp đoàn Công nhân sắt thép Mỹ thì thúc giục các công ty chấm dứt việc làm “xói mòn” dự thảo Luật Lao động Trung Quốc.

 

Trước phản ứng của Quốc hội, hàng loạt công ty Mỹ vội vã lên tiếng phủ nhận trách nhiệm, cho rằng mình “không liên quan trực tiếp” tới nỗ lực của Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc. Trong danh sách những kẻ tháo chạy người ta thấy có tập đoàn Thép Alcoa, và thương hiệu giày thể thao Nike. Phát ngôn người của Nike cho biết, Nike không những không liên quan tới Phòng Thương mại Mỹ mà còn làm việc “tích cực” với các nhà thầu phụ để buộc họ phải tuân thủ những tiêu chuẩn lao động công bằng.

 

Ở một giác độ khác, nhiều người lo ngại rằng việc siết chặt Luật Lao động của Trung Quốc sẽ gây phản tác dụng. Nó có thể buộc các đại công ty đa quốc gia, để tuân thủ pháp luật, sẽ chuyển thêm nhiều công việc cho các nhà thầu phụ là những kẻ không mấy tôn trọng luật pháp. Theo ông Đổng Bảo Hoa, Giáo sư trường Đại học Luật và Khoa học chính trị Đông Hoa đồng thời là cố vấn chính phủ, nếu như việc sửa đổi pháp luật gây quá nhiều tốn kém cho các công ty “đàng hoàng” thì “vấn đề xưởng mồ hôi ở Trung Quốc sẽ càng thêm trầm trọng”. Vì lao động Trung Quốc chiếm một phần tư số lao động toàn thế giới cho nên dù muốn dù không cuộc tranh luận chung quanh vấn đề sửa đổi luật lao động Trung Quốc sẽ có tiếng vang toàn cầu và nhiều nước đang phát triển sẽ nhìn vào đó để rút ra bài học cho chính mình.

Theo Quỳnh Hoa, TBKTSG - Newsweek

Ý KIẾN BẠN ĐỌC VỀ BÀI VIẾT NÀY

Họ và tên : *  
Địa chỉ :  
Email : *  
Ý kiến của bạn : *

Mã bảo vệ :

 

Các tin tiếp
Các tin trước
TIÊU ĐIỂM
Xem nhiều nhất