Vài nét về hệ thống tài phán hành chính Hungary
18:34' 2/10/2010
Lịch sử tài phán hành chính của Hungary bắt đầu từ vài trăm năm trước đây. Quyền tài phán hành chính ở Hungary lần đầu tiên xuất hiện ở đạo luật XXVI năm 1896 có chức năng như một toà án hành chính riêng biệt.

Nó xét xử các vụ án liên quan đến tài chính hoặc các vụ án thông thường không qua Toà án. Sau khi quy định này hết hiệu lực năm 1949, ở phần Những quy định chung của các Thủ tục hành chính nhà nước (sau đây gọi tắt là SAP) tại đạo luật IV năm 1957 đã cho phép khả năng sửa đổi tư pháp đối với một số loại vụ án hành chính nhà nước (ví dụ như quyết định nộp thuế, từ chối đăng ký khai sinh, kết hôn hoặc chết, quyết định các vấn đề liên quan đến cư trú, quyết định từ chối phóng thích các tài sản bị nắm giữ trong quá trình xử lý hành chính…)
 
Sự xem xét tư pháp
 
Như một quy định chung, mọi quyết định do cơ quan hành chính ban hành đều có thể bị toà án xem xét lại. Tuy nhiên, SAP cũng quy định một số trường hợp  không được phép xem xét tư pháp như là một ngoại lệ. Căn cứ khoản 72(4) của SAP, không có sự xem xét tư pháp các quyết định hành chính trong một số trường hợp sau:
 
·        Nếu đã bị loại trừ bởi pháp luật;
 
·        Nếu quyết định hành chính phục vụ cho việc thực hiện quyết định cuối cùng của toà án;
 
·       Nếu đó là quyết định tạm thời và quyết định cuối cùng phải đưa ra trong khoảng thời gian quy định của pháp luật;
 
·        Nếu quyết định ảnh hưởng đến quan hệ pháp lý hành chính liên quan đến ngoại thương, vũ khí, chất nổ, chất phóng xạ và thuốc men, quy định độ tuổi quân dịch, các nghĩa vụ quốc phòng toàn dân, hành động bảo vệ trật tự an ninh quốc gia tại khu vực  biên giới.
 
Thủ tục hành chính nhà nước (SAP) không định nghĩa thế nào là một quyết định tiêu chuẩn. Tuy nhiên, trong tiến trình tư pháp, một hành động hành chính nhà nước được coi là một phán quyết trường hợp tiêu chuẩn nếu cơ quan thụ lý giải quyết thông qua một quyết định cuối cùng về các tranh chấp cấu thành nên trường hợp đó.  Về các hiệu ứng pháp lý, một phán quyết có thể làm phát sinh, thay đổi hoặc chuyển giao các quyền, đồng thời nó cũng có thể thiết lập lên các quyền hoặc nghĩa vụ. Ngoài ra, nó cũng có thể gây ra các hệ quả về mặt pháp lý.
 
Như một sự đối nghịch với SAP, năm 1991 Hungary ban hành các quy định về thuế (sau đây gọi tắt là RT) quy định rõ các quyết định về tài chính nào của các cơ quan thuế phải tuân thủ theo các sự điều chỉnh pháp lý và các chuẩn mực nào một phán quyết cụ thể cần phải có.  Theo đoạn 86(1) của RT, mọi quyết định về nghĩa vụ nộp thuế, hoặc quyền và nghĩa vụ phát sinh của người nộp thuế hay người có nghĩa vụ phải nộp thuế – trừ các quyết định liên quan đến các khoản nộp chia làm nhiều lần và thanh toán trả góp - đều được coi là các phán quyết trường hợp tiêu chuẩn. Đoạn 4(5) của SAP cũng xây dựng một điều khoản làm căn cứ quy định rằng khi nào có kháng nghị của tổ chức, cá nhân toà hành chính có thể – bằng một thủ tục không gây lên sự tranh cãi – yêu cầu một cơ quan hành chính có trách nhiệm và thẩm quyền tiến hành lại tiến trình tố tụng.  Điều đó có nghĩa rằng khách hàng công dân đó có cơ hội tìm ra biện pháp ngăn chặn nguồn gốc sâu xa của sự vi phạm do lỗi cẩu thả của các cơ quan hành chính. Trong trường hợp này, quyết định của Toà hành chính đáp ứng được các yêu cầu về một phán quyết tiêu chuẩn. Ngoài ra một quyết định của Toà hành chính về sự vắng mặt của nhà cầm quyền dựa trên sự thiếu vắng các quan hệ hành chính cũng được coi là một phán quyết tiêu chuẩn và tuân thủ theo sự điều chỉnh tư pháp.
 
Tại Hungary, tất cả các vụ án hành chính thuộc thẩm quyền xét xử của các Tòa án địa hạt và Toà án thành phố. Nếu một công dân khiếu nại với Tòa án về một quyết định hành chính thì hiệu lực của quyết định đó sẽ bị hoãn thi hành. Tuy nhiên, các cơ quan hành chính có thể tuyên bố thi hành quyết định ngay nếu quyết định đó đáp ứng yêu cầu quyền lợi của số đông quần chúng nhân dân.
 
Cũng liên quan đến Tòa án, các quyết định của cơ quan hành chính có thể bị Tòa án xem xét lại nếu có đơn yêu cầu, điều đó có nghĩa là quyết định hành chính sẽ bị kiểm tra bởi Tòa án. Các Tòa án trong quá trình kiểm tra quyết định hành chính chủ yếu kiểm tra xem các quyết định đó có tuân theo quy định của pháp luật hay không. Nếu có sự vi phạm pháp luật thì quyết định hành chính đó sẽ trở lên vô hiệu và bị hủy bỏ ngay lập tức. Như vậy, Tòa án có vai trò chủ đạo trong việc xét xử các vụ án hành chính, ngoài ra nó còn có nhiệm vụ kiểm tra, giám sát việc ra quyết định của các cơ quan hành chính./.
 
Thu Hằng - dịch theo www.juradmin.eu
Nguồn Tạp chí Thanh tra
Các tin tiếp
Các tin trước