Hoạt động lập pháp ở Liberia: Lập pháp ủy quyền
23:4' 4/12/2010
Hiến pháp Liberia quy định nghị viện là cơ quan duy nhất có thẩm quyền làm luật, và nghị viện không thể chuyển giao thẩm quyền này cho cơ quan khác. Tuy nhiên, hành pháp lại được quyền ban hành những quy định có hiệu lực như luật. Điều này tưởng như mâu thuẫn, nhưng không hẳn thế, vì nghị viện đã ủy quyền cho hành pháp thẩm quyền đó, gọi là lập pháp ủy quyền.

Lập pháp ủy quyền là quyền của cơ quan hành pháp được ban hành những quy định dưới luật theo thẩm quyền do nghị viện trao cho để thực thi đạo luật của nghị viện. Các quy định dưới luật có hiệu lực pháp luật ở tòa án, được tòa án áp dụng, nhưng cũng có thể bị kiện ở tòa với lý do những quy định nào đó đã vượt quá sự ủy quyền của nghị viện.

Khi quyết định thông qua những dự luật khác nhau như luật lao động, thuế, thương mại và kinh doanh, sở hữu đất đai, hình sự…, dĩ nhiên các nghị sỹ Liberia phải nghiên cứu kỹ lưỡng nội dung của chúng, tham vấn các chuyên gia. Nhưng họ vẫn không thể đủ thời gian, nguồn lực xem xét từng chi tiết kỹ thuật chuyên sâu cần thiết để luật đó có thể sống được. Trong những trường hợp như thế, cơ quan lập pháp chỉ thiết lập những chính sách, những chuẩn mực để hành pháp tuân thủ khi thực thi luật. Luật trao cho hành pháp thẩm quyền bổ sung những chi tiết trong các quy định dưới luật theo những chính sách và chuẩn mực đã được nghị viện thiết lập trong luật.

Chẳng hạn, để cụ thể hóa chính sách cấp giấy phép đánh bắt cá, nghị viện ban hành đạo luật khẳng định rằng, cần phải có giấy phép mới được đánh bắt cá. Bên cạnh đó, luật này trao cho một bộ liên quan phải ban hành các quy định chi tiết về các điều kiện cần phải có để được cấp giấy phép. Luật cũng thiết lập một số chuẩn mực mà bộ phải tuân thủ như thời gian có hiệu lực của giấy phép là bao lâu; hoặc là trong vòng bao nhiêu ngày kể từ ngày nộp đơn bộ phải cấp giấy phép…

 

Ở Liberia vẫn có những ý kiến khác nhau về việc áp dụng lập pháp ủy quyền do sự nhìn nhận về ưu, nhược điểm của hoạt động này. Chẳng hạn, người ta cho rằng, nhờ có lập pháp ủy quyền, các đạo luật trở nên cô đọng, gọn gàng hơn; các văn bản lập pháp ủy quyền không bị phụ thuộc nhiều vào chương trình nghị sự, cho nên có nhiều thời gian hơn để tham vấn các bên; chúng có tính linh hoạt hơn các đạo luật, có thể cập nhật nhanh chóng trước những thay đổi của cuộc sống. Mặt khác, những ý kiến phê phán nhận xét, lập pháp ủy quyền làm tăng quyền lực của các bộ, kéo theo rủi ro lạm quyền; có rủi ro cao là những người soạn thảo luật, và chính các nghị sỹ sẽ có tâm lý “phó mặc” cho các văn bản dưới luật, tạo ra những khoảng trống không đáng có trong luật.

Hơn nữa, sự ủy quyền của lập pháp cho hành pháp phải được quy định trong Hiến pháp, nhưng Hiến pháp Liberia không có quy định thích ứng về vấn đề này. Các văn bản lập pháp ủy quyền phải tuân thủ quy định của luật mà nó cụ thể hóa, nhưng trên thực tế, ở Liberia vẫn có những trường hợp các văn bản đó đã có những quy định trái luật. Lúc đó, một nguyên tắc được áp dụng ở Liberia là các quy định của luật sẽ có hiệu lực.

Thực tiễn ở Liberia cho thấy, để áp dụng lập pháp ủy quyền thực sự hiệu quả, nghị viện không được phép lấy đó làm cớ để lơ là trách nhiệm chính của mình là thực hiện chức năng lập pháp. Nghị viện cũng cần xây dựng và phát huy những cơ chế giám sát hiệu quả đối với việc ban hành các văn bản lập pháp ủy quyền của hành pháp, ngăn ngừa tình trạng lạm quyền.

Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân

Các tin tiếp
Các tin trước