Lập pháp ở Liberia: Nghị sỹ - chủ thể trung tâm
23:4' 4/12/2010
Trong quy trình lập pháp ở Liberia, có nhiều chủ thể tham gia chính thức hoặc không chính thức vào hoạt động lập pháp. Các nghị sỹ, chính phủ tham gia chính thức gồm các hoạt động như quyền sáng kiến lập pháp, quyền làm ra luật và thông qua luật, được quy định trong Hiến pháp và pháp luật. Còn các chủ thể khác như các chính đảng, các tổ chức dân sự, báo chí, công dân tham gia không chính thức vào quy trình lập pháp, tức là không được quy định trong luật.

Trong các chủ thể này, các nghị sỹ đóng vai trò trung tâm. Theo điều 29 của Hiến pháp Liberia, các nghị sỹ của hai Viện đều có quyền đề xuất sáng kiến lập pháp. Còn Quy chế hoạt động của cả hai Viện quy định, thượng nghị sỹ, hạ nghị sỹ đứng tên bảo trợ hoặc giới thiệu dự luật, dự thảo nghị quyết.
Ý tưởng về một đạo luật có thể xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau, trong đó chính phủ có vai trò quan trọng trong quy trình lập pháp Liberia. Các dự luật mới thường ra đời cùng với các chính sách mới do các bộ đề xuất. Như vậy, hầu hết các đề xuất về dự luật xuất phát từ hành pháp. Bên cạnh đó, đề xuất về dự luật có thể do công dân, các nhóm lợi ích đề xuất. Hoặc chính các nghị sỹ có thể trình dự luật.

Dù trong trường hợp nào, các chủ thể này vẫn phải thuyết phục một thượng nghị sỹ hoặc hạ nghị sỹ bảo trợ cho dự luật. Bởi lẽ, chỉ có thượng nghị sỹ có quyền trình dự luật ở Thượng viện, hạ nghị sỹ có quyền trình dự luật ở Hạ viện. Thậm chí Quy chế hoạt động của Thượng viện Liberia quy định, sự bảo trợ của một hoặc vài thượng nghị sỹ đối với dự luật là thủ tục bắt buộc để Thượng viện có thể bắt đầu tranh luận và biểu quyết về dự luật. Thượng nghị sỹ hoặc các thượng nghị sỹ là người bảo trợ cho dự luật phải ký vào dự luật và gửi đến Tổng Thư ký của Thượng viện. Nếu có đồng bảo trợ dự luật, họ không phải ký, nhưng họ tên phải được nhắc đến ở cuối dự luật. Đối với các dự luật trình ra Hạ viện, hạ nghị sỹ phải thông báo trước một ngày tại phiên họp toàn thể rằng ông/bà ta sẽ trình dự luật, sau đó phải ký tên và gửi dự luật cho Tổng Thư ký Hạ viện.

Mặt khác, không nên nhầm lẫn giữa quyền đề xuất sáng kiến lập pháp với thẩm quyền làm luật- là quyền thông qua hoặc không thông qua một dự luật, quyết định dự luật đó có trở thành đạo luật có hiệu lực không. Đây là thẩm quyền của nghị viện Liberia. Mặc dù biểu quyết theo đa số, nhưng mỗi nghị sỹ cũng đóng vai trò quan trọng đối với số phận của dự luật. Ngoài ra, trong phạm vi được nghị viện ủy quyền, hành pháp được ban hành những văn bản dưới luật. Ở đây, vai trò giám sát của nghị viện và các nghị sỹ được chú ý hơn.

Bên cạnh đó, các chính đảng, các tổ chức dân sự, báo chí, công dân cũng tham gia vào quy trình lập pháp Liberia. Những chủ thể này không có quyền đề xuất dự luật, nhưng họ có thể tác động để các chủ thể khác làm việc này. Họ hướng sự chú ý của các nghị sỹ vào những vấn đề thực tiễn cần giải quyết hoặc những quy định còn thiếu. Bổn phận và vai trò của nghị sỹ chính là lắng nghe tiếng nói của các nhóm người trong xã hội, có những phản ứng thích hợp bằng cách phát triển những chính sách trong các dự luật. Ở đây, sự gắn kết giữa hai chức năng đại diện và lập pháp của các nghị sỹ Liberia cần được thể hiện một cách cụ thể thành những quy định pháp luật thích ứng.

Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân
Các tin tiếp
Các tin trước