Nhượng quyền thương mại- hiểu thế nào cho đúng?
11:15' 20/3/2007
Các nhà quản lý sẽ phân biệt thế nào là “thương hiệu” với “nhãn hiệu hàng hóa”, “chỉ dẫn địa lý”, “tên thương mại”…? Hơn nữa, khái niệm “thương hiệu” chưa được bảo hộ về mặt pháp lý nên chưa thể coi là tài sản có thể chuyển nhượng.


Bộ Thương mại vừa tiến hành nghiệm thu đề tài khoa học cấp Bộ với tiêu đề: “Hoạt động nhượng quyền thương mại và việc xây dựng khuôn khổ pháp lý để quản lý hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam”. Đề tài được phần lớn thành viên trong hội đồng nghiệm thu đánh giá là công phu, đặt nền móng về cơ sở khoa học và có những luận cứ xác đáng cho việc phát triển hoạt động nhượng quyền thương mại ở Việt Nam. Tuy nhiên, để hiểu cho đúng về khái niệm “nhượng quyền thương mại” lại là cả một vấn đề lớn, còn gây bàn cãi.

Mục 8, chương VI, Luật Thương mại (được Quốc hội thông qua ngày 14-6-2005), định nghĩa: Nhượng quyền thương mại là một hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ... Bộ Thương mại đã có Thông tư 09/2006/TT-BTM hướng dẫn đăng ký, hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam. Điều này có nghĩa là những hoạt động nhượng quyền thương mại nếu được Bộ Thương mại (hoặc các sở Thương mại) chấp thuận đăng ký sẽ là hoạt động hợp pháp, được pháp luật Việt Nam bảo hộ. Tác giả đề tài cũng tiếp thu định nghĩa “nhượng quyền thương mại” của Luật Thương mại 2005. Tuy nhiên khi chỉ ra đối tượng của nhượng quyền thương mại, đề tài khoa học nói trên lại bộc lộ nhiều mâu thuẫn.

Tác giả đề tài chỉ ra đối tượng của nhượng quyền thương mại là “nhãn hiệu, thương hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết lập bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, quyền chống hành vi cạnh tranh không lành mạnh và các quyền sở hữu công nghiệp khác do pháp luật quy định”. Điều này bộc lộ ba mâu thuẫn lớn.

Thứ nhất, quan niệm của xã hội thường hiểu, “nhãn hiệu hàng hóa”, “tên thương mại”, “chỉ dẫn địa lý”… là một bộ phận nằm trong khái niệm “thương hiệu” nhưng tác giả đặt khái niệm “thương hiệu” ngang bằng với các khái niệm kia thì DN, các nhà quản lý sẽ phân biệt thế nào là “thương hiệu” với “nhãn hiệu hàng hóa”, “chỉ dẫn địa lý”, “tên thương mại”…? Hơn nữa, khái niệm “thương hiệu” chưa được bảo hộ về mặt pháp lý nên chưa thể coi là tài sản có thể chuyển nhượng. Trên thực tế, Tổng cục Thuế có công văn số 3539, ra ngày 20-9-2006 không công nhận giá trị của thương hiệu. Vậy, DN làm thế nào để hợp lý chi phí dành cho thương hiệu trong báo cáo tài chính với Tổng cục Thuế, nhất là các giao dịch về chuyển nhượng thương hiệu?

Thứ hai, nếu hiểu theo đề tài này thì, nhượng quyền thương mại đối với “tên thương mại”, “chỉ dẫn địa lý” là hợp pháp, nhưng trong Luật Sở hữu trí tuệ, Điều 139, Mục 2 quy định: “quyền đối với chỉ dẫn địa lý không được chuyển nhượng”; Mục 3 quy định: “quyền đối với tên thương mại chỉ được chuyển nhượng cùng với việc chuyển nhượng toàn bộ cơ sở kinh doanh và hoạt động kinh doanh dưới tên thương mại đó”. Quy định này sẽ tiềm ẩn những rắc rối cho DN nếu thực hiện phương thức nhượng quyền thương mại. Chẳng hạn như nước mắm Phú Quốc, nếu theo cách hiểu của đề tài này thì được nhượng quyền thương mại, nhưng theo Luật Sở hữu trí tuệ thì không được chuyển nhượng. Hoặc Công ty cà phê Trung Nguyên sẽ không được nhượng quyền thương mại đối với tên thương mại này, mà chỉ có thể chuyển nhượng nhãn hiệu hàng hóa của mình.

Thứ ba, nếu theo cách hiểu của đề tài thì “nhượng quyền thương mại” bao gồm cả sáng chế, bí quyết kỹ thuật, phương án công nghệ…. Nghĩa là “nhượng quyền thương mại” là khái niệm bao trùm lên khái niệm “chuyển giao công nghệ”. Hệ quả là luật pháp về nhượng quyền thương mại sẽ bao trùm lên luật pháp về chuyển giao công nghệ và Luật Chuyển giao công nghệ là một bộ luật chuyên ngành nằm trong Luật về Nhượng quyền thương mại. Tuy nhiên, theo Điều 9, Dự thảo Luật Chuyển giao công nghệ lại quy định, đối tượng của chuyển giao công nghệ bao gồm: sáng chế, bí quyết kỹ thuật, phương án công nghệ, quy trình công nghệ, giải pháp kỹ thuật, công thức, thông số kỹ thuật, bản vẽ, sơ đồ kỹ thuật, chương trình máy tính, thông tin kỹ thuật, giải pháp hợp lý hóa sản xuất, đặc quyền kinh doanh (nhượng quyền thương mại). Theo đó, việc mua bán, chuyển giao nhãn hiệu hàng hóa sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Chuyển giao công nghệ. Song trong Luật Chuyển giao công nghệ mới được Quốc hội thông qua ngày 22/11/2006, Điều 7, khoản 2 quy định: “Đối tượng công nghệ được chuyển giao có thể gắn hoặc không gắn với đối tượng sở hữu công nghiệp”. Đối tượng sở hữu công nghiệp, theo Luật Sở hữu trí tuệ, bao gồm cả tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu hàng hóa… Hơn nữa, trong Điều 12, Luật Chuyển giao công nghệ cũng quy định, việc chuyển giao công nghệ được thực hiện thông qua các hình thức “(1) Hợp đồng chuyển giao công nghệ độc lập; (2) Phần chuyển giao công nghệ trong dự án hoặc hợp đồng sau đây: dự án đầu tư; hợp đồng nhượng quyền thương mại; hợp đồng chuyển giao quyền sở hữu công nghiệp; hợp đồng mua bán máy móc, thiết bị kèm theo chuyển giao công nghệ; (3) Hình thức chuyển giao công nghệ khác theo quy đình của pháp luật”.

Như vậy, theo quan niệm của ngành thương mại thì “chuyển giao công nghệ” là khái niệm thuộc tập con của khái niệm “nhượng quyền thương mại”; ngược lại, theo cách hiểu của ngành Khoa học và Công nghệ thì “nhượng quyền thương mại” là khái niệm thuộc tập con của khái niệm “chuyển giao công nghệ”. Hệ quả là cùng một hoạt động cụ thể nhưng nếu không có sự điều chỉnh thì có thể DN sẽ vừa phải đăng ký nhượng quyền thương mại ở Bộ Thương mại (hoặc các Sở Thương mại) vừa phải đăng ký chuyển giao công nghệ ở Bộ Khoa học và Công nghệ (hoặc các Sở Khoa học và Công nghệ). Tình trạng chồng chéo này nếu không được giải quyết sẽ gây khó khăn rất lớn cho DN trong quá trình thực hiện. Đã đến lúc các cơ quan chức năng nên ngồi lại bàn thảo để có cách hiểu thống nhất về “chuyển giao công nghệ” và “nhượng quyền thương mại”, đồng thời đối chiếu với các bộ luật liên quan để gỡ rối cho DN.

Theo Báo Thương mại

Ý KIẾN BẠN ĐỌC VỀ BÀI VIẾT NÀY

Họ và tên : *  
Địa chỉ :  
Email : *  
Ý kiến của bạn : *

Mã bảo vệ :

 

Các tin tiếp
Các tin trước
Copy và đạo chích    (13/2/2007)
TIÊU ĐIỂM
Xem nhiều nhất