Tổng quan về tên miền và Tranh chấp liên quan đến tên miền
2:40' 30/8/2009


Tên miền là gì?

Thương mại hoá toàn cầu ngày càng mở rộng, các công cụ giao tiếp trao đổi thông tin qua mạng Internet đã trở nên phố biến trên toàn thế giới. Trong bối cảnh đó tên miền ngày cần được sử dụng rộng rãi để nhằm mục đích quảng bá thương hiệu, sản phẩm, trao đổi thông tin trên phạm vi toàn thế giới.

Tên miền xuất phát từ thuật ngữ tiếng Anh: Domain Names (thường được viết tắt là DN) là tên được sử dụng để định danh các điạ chỉ trên Internet.

Ví dụ: google.com, google.com.vn

Tại sao phải đăng ký tên miền?

Tên miền được coi là một trong những nguồn tài nguyên Internet quý giá. Chúng được dùng để định danh các địa chỉ của máy tính ở mọi nơi, mọi khu vực trên toàn cầu. Chúng cho phép người truy cập có thể dễ dàng ghi nhớ và xác định được địa chỉ của máy tính trên Internet. Vi vậy, tên miền từ lâu đã trở thành một trong những công cụ thúc đẩy hoạt động kinh doanh và trao đổi thông tin. Đối với các doanh nghiệp tên miền chính là phương tiện để giúp họ quảng bá, phát triển thương hiệu của mình trên Internet một cách nhanh chóng, tiết kiệm và hữu hiệu.

Để người tiêu dùng, người truy cập có thể dễ dàng truy cập và nhớ được địa chỉ của doanh nghiệp trên Internet từ đó các trao đổi, giao dịch thương mại thậm chí cả hoạt động mua bán qua mạng (online) đều có thể diễn ra nhanh chóng và thuận tiện, doanh nghiệp thường lấy thương hiệu, tên thương mại có uy tín của mình sử dụng làm tên miền để phục vụ mục đích đó.

Tên miền được đăng ký theo nguyên tắc duy nhất và theo nguyên tắc ai nộp đơn đăng ký trước thì được cấp trước. Do vậy, để sở hữu tên miền, bạn phải tiến hành đăng ký tên miền bạn dự định sử dụng với cơ quan quản lý về tên miền càng sớm càng tốt.

Các loại tên miền

1. Tên miền cấp cao nhất (top level domain, viết tắt là TLD) bao gồm
(i) tên miền chung cấp cao nhất (generic Top Level Domain, viết tắt là gTLD) tồn tại dưới các dạng tên miền: .COM, .NET, .EDU, .ORG, .INT, .BIZ, .INFO, .PRO, .AERO, .MUSEUM, .COOP và các tên miền khác theo quy định của các tổ chức quốc tế liên quan đến Internet.

Một số ví dụ:

  • business.com
  • wipo.int
  • vnexpress.net
  • bross.vn

(ii) Tên miền quốc gia cấp cao nhất (country code Top Level Domain, viết tắt là ccTLD) là các tên miền được quy định theo chuẩn quốc tế về mã quốc gia ví dụ như Việt Nam là .VN, Singapore: .SG, Trung Quốc: .CN

2. Tên miền cấp 2, cấp 3, cấp 4, cấp 5 là các tên miền theo trật tự tương ứng nằm dưới các tên miền cấp cao nhất.
Ví dụ: Tên miền cấp 2: garco10.com
Tên miền cấp 3: garco10.com.vn
Tên miền cấp 4: trade.garco10.com.vn

Cấu trúc tên miền


Các tên miền cấp 2 dùng chung (generic Second Level Domain, viết tắt là gSLD) là các tên miền được đặt ngay dưới các tên miền chung cấp cao nhất như .COM, .NET, .EDU, .ORG, .INT,… hoặc dưới các tên miền quốc gia dùng chung như .VN, .SG, .CN,…

Các tên miền cấp 3 là tên miền dùng dưới tên miền cấp 2 dùng chung. Những tên miền này thường được phân theo lĩnh vực hoạt động của chủ thể đăng ký hoặc sử dụng tên miền, cụ thể như sau:

.COM.VN: dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động thương mại

.BIZ.VN: dành cho các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh, tương đương như .COM.VN nêu trên;

.EDU.VN: dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo;

.GOV.VN: dành cho các cơ quan, tổ chức nhà nước ở trung ương và địa phương;

.NET.VN: dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thiết lập và cung cấp các dịch vụ trên mạng;

.ORG.VN: dành cho các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực chính trị, văn hoá xã hội;

.INT.VN: dành cho các tổ chức quốc tế;

.AC.VN: dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực nghiên cứu;

.PRO.VN: dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong những lĩnh vực có tính chuyên ngành cao;

.INFO.VN: dành cho các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực sản xuất phân phối, cung cấp thông tin;

.HEALTH.VN: dành cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực dược, y tế;

.NAME.VN: dành cho tên riêng của cá nhân tham gia hoạt động Internet.

Cấp phát tự do đối với tên miền cấp 2: .VN

Trước đây tên miền cấp 2 .VN được cấp phát rất hạn chế và chủ yếu chỉ dành cho chủ thể liên quan đến hoạt động quản lý về mạng hoặc quản lý nhà nước. Tuy nhiên, kể từ sau 16h30 ngày 15.8.2006, các chủ thể có nhu cầu đăng ký tên miền cấp 2 dưới tên miền .VN đều có thể được phép đăng ký. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp Việt Nam sử dụng tên miền cho mục đích thương mại và marketing vì các tên miền này ngắn gọn và dễ nhớ hơn các tên miền cấp 3.com.vn

Tranh chấp tên miền

Tranh chấp tên miền là tranh chấp giữa các chủ thể khác nhau liên quan đến tình trạng sở hữu tên miền. Đôi khi tranh chấp tên miền có thể liên quan đến khiếu nại giữa chủ thể xin đăng ký tên miền với cơ quan quản lý tên miền hoặc nhà đăng ký tên miền trong quá trình cấp phát hoặc từ chối cấp phát.

Do tên miền có đặc tính duy nhất trong khi người ta thường sử dụng tên thương mại, thương hiệu để đăng ký tên miền nên đã dẫn đến tình trạng xung đột giữa tên miền của chủ thể đăng ký tên miền với chủ thể khác sở hữu quyền sở hữu trí tuệ đặc biệt là quyền đối với nhãn hiệu, tên thương mại hoặc nhân vật thuộc quyền tác giả.

Bên cạnh đó, lợi dụng nguyên tắc “ai đăng ký trước, cấp phát trước” nhiều chủ thể tiến hành đăng ký hàng loạt các tên miền trùng hoặc chứa các yếu tố liên quan đến thương hiệu hoặc tên thương mại của người khác nhằm mục đích: (i) ngăn cản trái phép quyền lợi hợp pháp của người có thương hiệu, tên thương mại, và/hoặc (ii) đầu cơ tên miền để chào bán cho chủ sở hữu đích thực với giá cao nhằm kiếm lợi bất chính, và/hoặc (iii) quảng bá thông tin không trung thực, thiếu lành mạnh qua tên miền đó nhằm cạnh tranh không lành mạnh hoặc nhằm thực hiện ý đồ xấu.

Giải quyết tranh chấp Tên miền

Ở phạm vi quốc tế, các tranh chấp tên miền quốc tế cấp cao nhất dùng chung (gTLD), điển hình là tên miền quốc tế .COM thường được giải quyết bằng Chính sách giải quyết tranh chấp tên miền thống nhất (Rules Uniform Domain Name Dispute Resolution Policy) do Tổ chức quản lý Tên miền và số hiệu mạng thế giới (ICANN) phối hợp với Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) xây dựng. Chính sách này khuyến nghị giải quyết tranh chấp theo 2 phương thức:

(i) hoà giải (Alternative Dispute Resolution - ARD) hoặc
(ii) trọng tài (Arbitration)

Các chính sách giải quyết trên được xây dựng dựa trên các quy định về trọng tài thương mại, có tính đến các yếu tố kỹ thuật về tên miền nên đã đáp ứng được nguyện vọng của cộng đồng Internet toàn cầu trong quản lý, sử dụng tên miền một cách chính đáng để giới thiệu về tổ chức, quảng bá hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp.

Chính sách giải quyết tranh chấp tên miền hiện này được thực hiện trên nguyên tắc tổ chức quản lý tên miền uỷ nhiệm cho một tổ chức có năng lực giải quyết tranh chấp tên miền bằng biện pháp trọng tài. Khi phán xử, cơ quan trọng tài sẽ áp dụng quy định của chính sách giải quyết tranh chấp tên miền. Tổ chức quản lý tên miền quốc tế sẽ thực hiện theo phán quyết của cơ quan trọng tài.

Ở Việt Nam, giải quyết tranh chấp tên miền đang trở thành một trong những vấn đề khá phức tạp. Vì vậy, Luật Công nghệ Thông tin số 67/2006/QH11 ngày 29/6/2006 của Quốc hội đã quy định về 3 hình thức giải quyết tranh chấp về đăng ký, sử dụng tên miền quốc gia Việt Nam “.vn” như sau:
  • Thông qua thương lượng, hòa giải
  • Thông qua Trọng tài
  • Khởi kiện tại Tòa án
Mặc dù Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC) trực thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông là cơ quan duy nhất đang thực hiện chức năng quản lý, phân bổ, giám sát và thúc đẩy việc sử dụng nguồn tài nguyên tên miền, địa chỉ, số hiệu mạng Internet ở Việt Nam, nhưng VNNIC không có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp tên miền như Lụât công nghiệp công nghệ thông tin đã nêu trên.

Để tránh nguy cơ bị mất thương hiệu do tên miền của bạn bị người khác đăng ký trước, chúng tôi khuyến nghị Quý Doanh nghiệp hãy đăng ký tên miền càng sớm càng tốt. Nếu bạn cần bất kỳ lời khuyên hoặc hỗ trợ pháp lý nào liên quan đến tên miền hãy liên lạc với công ty chúng tôi để được tư vấn chi tiết.

Luật sư Lê Quang Vinh
Nguồn: Công ty luật hợp danh Bross và Cộng sự
Các tin tiếp
Các tin trước
TIÊU ĐIỂM
Xem nhiều nhất