Đại lý thuế chưa thể làm đúng chức năng
14:36' 28/1/2011
Đại lý thuế là dịch vụ mới ở Việt Nam, hình thành cùng với sự ra đời của Luật Quản lý thuế năm 2008. Được xây dựng cách đây đã 2 năm, với mục đích đem lại nhiều lợi ích cho cả doanh nghiệp, người nộp thuế và các cơ quan thuế, nhưng cho đến nay hoạt động của đại lý thuế vẫn chưa phát huy hiệu quả.

Trước đây, các doanh nghiệp đang hoạt động tư vấn thuế chủ yếu chỉ làm dịch vụ kế toán, kiểm toán, cung cấp thông tin hay xử lý vụ việc mà không chịu trách nhiệm về nội dung kê khai, tư vấn. Thông tư số 28/2008/TT-BTC ban hành đã quy định “đại lý thuế là doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế, thực hiện các thủ tục đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, quyết toán thuế, khiếu nại về thuế, lập hồ sơ đề nghị miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế thay người nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế và hợp đồng dịch vụ đã ký kết”. Theo Thông tư, công ty hoạt động tư vấn thuế phải có tối thiểu 2 cá nhân được cấp chứng chỉ hành nghề đại lý thuế, phải đăng ký hoạt động đại lý với Tổng cục Thuế và chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung đã kê khai hộ doanh nghiệp. Với vai trò đó, dịch vụ đại lý thuế sẽ là cầu nối giữa cơ quan thuế và người nộp thuế.

 Sử dụng dịch vụ đại lý thuế, người người nộp thuế và doanh nghiệp không phải lo lắng về thủ tục kê khai, nộp và hoàn thuế theo quy định của pháp luật, yên tâm tập trung cho hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời, cơ quan thuế cũng giảm tải được khối lượng công việc do cán bộ thuế được làm việc với những đơn vị chuyên nghiệp, am hiểu và thủ tục thuế. Tuy nhiên đến thời điểm này, hoạt động của các đại lý thuế vẫn chưa phát huy được hiệu quả như mong đợi.

Đại lý thuế chưa thể làm đúng chức năng

Cải cách hành chính và hiện đại hóa ngành thuế, tất yếu đòi hỏi sự phát triển của dịch vụ làm thủ tục về thuế. Song trên thực tế, hoạt động của các đại lý thuế gặp rất nhiều vướng mắc do các chính sách, quy định còn bất cập; nhất là chưa tạo được điều kiện cho đại lý thuế phát triển, phần lớn các đại lý thuế còn yếu kém, thậm chí một số không thể hoạt động đúng chức năng khai thuế cho doanh nghiệp. Một trong những vướng mắc xuất phát từ quy định tại Thông tư số 28: “trên tờ khai thuế, ngoài chữ ký của người đại diện theo pháp luật của đại lý thuế và đóng dấu hồ sơ còn phải có cả chữ ký, họ tên, số chứng chỉ hành nghề của nhân viên đại lý do Tổng cục Thuế cấp”. Mục đích của quy định này nhằm bảo đảm tính pháp lý cao và trách nhiệm của đại lý với doanh nghiệp mà họ khai thuế hộ, nhưng với mẫu tờ khai thuế cũ chưa được cơ quan thuế cấp mới như hiện nay, thì đại lý thuế không biết phải ký tên vào đâu. Bởi trong các mẫu tờ khai thuế do Tổng cục thuế cung cấp, chỉ có phần ký tên và đóng dấu của người nộp thuế hoặc đại diện hợp pháp của người nộp thuế. Khi thực hiện nhiệm vụ kê khai thuế, nếu chuyên viên đại lý thuế ký tên và đóng dấu vào phần này, cán bộ thuế sẽ hủy hoặc trả lại tờ khai. Vì vậy, dù một số đại lý thuế đã ký hợp đồng khai thuế thay doanh nghiệp nhưng cũng chỉ dừng lại ở công việc tư vấn hoặc khai hộ trên tờ khai thuế, đại diện doanh nghiệp vẫn phải ký tên trên tờ khai thuế. Bên cạnh đó, số lượng đại lý thuế được Tổng cục thuế xác nhận đủ điều kiện hành nghề và cấp phép hoạt động còn ít so với nhu cầu thực tế về khai thuế, tư vấn thuế của các doanh nghiệp (cho đến nay cả nước mới có khoảng hơn 30 đại lý thuế). Đây cũng là nguyên nhân khiến các tổ chức, cá nhân hành nghề đại lý thuế bất hợp pháp, cò khai thuế có cơ hội phát triển, gây ra nhiều tổn hại cho xã hội.

Lợi ích từ việc kê khai và nộp thuế thông qua đại lý thuế đã rõ, nhưng dịch vụ này vẫn chưa được phổ biến rộng rãi trên toàn xã hội, một phần trách nhiệm thuộc về các cơ quan quản lý thuế. Cụ thể, Thông tư số 28 quy định đại lý thuế có quyền được cơ quan thuế các cấp hướng dẫn miễn phí thủ tục hành chính, phổ biến các quy định mới về thuế, tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ thuế… nhưng thực tế đến nay họ vẫn chưa nhận được đầy đủ quyền lợi này. Mặt khác, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thuế cho người dân, đặc biệt là các doanh nghiệp ở tỉnh lẻ, vùng sâu vùng xa còn hạn chế, cộng với chính sách thuế thường xuyên thay đổi… nên dịch vụ đại lý thuế chưa thể đến được với họ.

Doanh nghiệp còn ngần ngại

Chức năng chủ yếu của đại lý thuế là thay mặt cho doanh nghiệp thực hiện các thủ tục về thuế. Dựa trên cơ sở hợp đồng ký kết, doanh nghiệp kinh doanh có trách nhiệm cung cấp thông tin, đại lý thuế sẽ tính toán, kê khai, nộp, hoàn thuế... Nếu doanh nghiệp kinh doanh cung cấp thông tin sai, trách nhiệm thuộc về doanh nghiệp; ngược lại, nếu doanh nghiệp cung cấp thông tin đúng mà đại lý thuế kê khai sai thì trách nhiệm thuộc về đại lý. Do đó, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp thì các điều khoản quy định trách nhiệm của đại lý thuế cần phải bảo đảm tính chặt chẽ và đầy đủ. Tuy vậy, trên thực tế, các quy định này vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đó. Nhiều doanh nghiệp lo ngại người làm đại lý thuế có thể biến tướng thành “cò môi giới” giữa cơ quan thuế và doanh nghiệp, gây thất thoát cho ngân sách nhà nước, hoặc cho đại lý thuế nộp thuế thay doanh nghiệp, rất có thể cơ quan trung gian này sẽ lợi dụng quyền hạn của mình để cuỗm tiền bỏ trốn. Khi đó, người nộp thuế không chỉ mất tiền  mà còn bị cơ quan quản lý xử phạt.

Hiện nay, có tình trạng cán bộ thu thuế tính sai thuế, tham ô, móc ngoặc ăn chia tỷ lệ… Thực tế, trường hợp cán bộ thuế thu tiền của dân mà không nộp vào ngân sách hoặc cố tình kéo dài thời gian giải quyết các thủ tục về thuế đã xảy ra khá phổ biến. Tuy nhiên, luật, nghị định và thông tư hướng dẫn vẫn chưa thể hiện được chế tài quản lý tài chính đối với dịch vụ khai thuê thuế, cũng như chưa có chế tài xử phạt rõ ràng đối với chính cơ quan quản lý thuế. Kèm theo bất cập trên, quy định về điều kiện để trở thành đại lý thuế cũng khá đơn giản: mỗi đơn vị chỉ cần hai người có chứng chỉ hành nghề. Trong trường hợp đại lý thuế hành nghề gây ra tổn thất cho ngân sách nhà nước, liệu họ có có đủ khả năng về tài chính để chịu trách nhiệm đối với doanh nghiệp và Nhà nước không?

Điểm quan trọng khiến nhiều doanh nghiệp băn khoăn nhất, đó là việc sử dụng dịch vụ đại lý thuế sẽ khiến cho bí mật của doanh nghiệp có thể bị lộ. Hầu hết các doanh nghiệp ngần ngại tới các đại lý thuế vì không muốn các đơn vị trung gian sử dụng thông tin của họ để bán cho tổ chức khác, gây sức ép với người nộp thuế. Bởi, trong các quy định của luật, vấn đề này vẫn chưa được đề cập. Hiện, các hình thức xử phạt đối với đại lý thuế về vấn đề bảo mật thông tin còn rất chung chung.

Trước yêu cầu cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế như hiện nay thì việc ra đời một tổ chức trung gian về thuế là rất cần thiết. Vì vậy, vấn đề đặt ra là các cơ quan có thẩm quyền phải sớm rà soát bất cập và sửa đổi bổ sung quy định cho phù hợp với thực tiễn, có hướng dẫn cụ thể để việc thực hiện thu thuế qua đại lý được áp dụng nhanh chóng.

Nâng cao chất lượng hoạt động của đại lý thuế phải có sự phối hợp đồng bộ của nhiều ngành. Trong đó, các cơ quan thuế cần thực hiện đầy đủ trách nhiệm theo quy định tại Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành; đồng thời, người nộp thuế và doanh nghiệp cũng phải nhận thức được tầm quan trọng của dịch vụ đại lý thuế; biết lựa chọn các đại lý thuế chuyên nghiệp, hợp pháp để bảo đảm an toàn khi khai và nộp thuế.

Đức Hạnh
Nguồn: Báo điện tử Đại biểu nhân dân
Các tin tiếp
Các tin trước
Nghịch lý án hành chính    (24/12/2010)