Tội phạm công nghệ cao hiện nay được biết đến gồm 2 loại: thứ nhất là sử dụng dữ liệu của máy tính, hoặc mạng máy tính để tạo ra, lan truyền, phát tán các chương trình virus, đột nhập trái phép cơ sở dữ liệu máy tính, trộm cắp dữ liệu, thông tin (đặc biệt là cơ sở dữ liệu quốc gia, an ninh, quốc phòng), tấn công từ chối dịch vụ (DDOS - Botnet). Thứ hai là dùng máy tính thành một công cụ để gây án, lưu giữ thông tin tội phạm.

Hình thức này thường được các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt tài sản, trộm cắp tài sản, tham ô, rửa tiền, buôn bán ma túy, tuyên truyền văn hóa phẩm đồi trụy, mại dâm, tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ... ưa dùng.

Bộ Luật Hình sự hiện hành của nước ta hiện có 3 điều luật liên quan đến lĩnh vực công nghệ thông tin (điều 224, 225, 226), tuy nhiên những điều luật này lại không bao quát hết mọi hành vi phạm tội thực hiện thông qua sử dụng công nghệ thông tin, nhất là các hành vi phạm tội công nghệ cao đang xảy ra một cách phổ biến.

Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ Luật Hình sự được Quốc hội thông qua vào ngày 19-6-2009 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2010 tới đây đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự tập trung vào việc tiếp tục hoàn thiện các quy định tại các Điều 224, 225, 226 và bổ sung thêm 2 tội mới trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Đó là: Tội truy cập bất hợp pháp vào mạng viễn thông, mạng máy tính, mạng Internet hoặc thiết bị số của người khác và Tội sử dụng mạng viễn thông, mạng máy tính, mạng Internet hoặc thiết bị số thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản. Có thể thấy đây chính là những cố gắng của các cơ quan chức năng nhằm tạo ra khu pháp lý ngăn chặn các nguy cơ cao từ lĩnh vực tội phạm công nghệ thông tin.

Mặc dù Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Bộ Luật Hình sự đã tăng thêm các hành vi vi phạm trong lĩnh vực Công nghệ thông tin cần thiết phải xử lý hình sự, tuy nhiên theo một cán bộ của Vụ Thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra án hình sự về kinh tế và chức vụ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao: khó khăn trong việc phòng chống tội phạm công nghệ cao hiện nay chính là việc thu thập, đánh giá chứng cứ.


Vì những dữ liệu máy tính thể hiện phương thức, thủ đoạn phạm tội của tội phạm công nghệ cao cho đến nay chưa được coi là chứng cứ nếu không xử lý tốt bằng các biện pháp tố tụng, chuyển hóa. Ngoài ra, giữa các cơ quan tố tụng còn có những nhận thức chưa thống nhất về thủ đoạn phạm tội cũng như cách thức vận dụng pháp luật để giải quyết án.

Mặc dù các cơ quan chức năng đã phát hiện nhiều vụ việc đối tượng sử dụng công nghệ cao để gây án, song tính đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có vụ nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo đúng các điều khoản 224, 225 và 226 của Bộ Luật Hình sự. Điều này xuất phát từ thực tế là pháp luật Việt Nam chưa đầy đủ những quy định pháp lý về loại hình tội phạm này, hoặc có nhưng vẫn chủ yếu ở luật nội dung nên để đưa ra xét xử theo đúng thủ tục tố tụng hình sự lại rất khó.

Theo Viện kiểm sát nhân dân tối cao, để đấu tranh có hiệu quả với loại hình tội phạm công nghệ cao, về lâu dài phải sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự, ban hành thông tư liên ngành hướng dẫn việc xử lý tội phạm sử dụng công nghệ cao. Về pháp luật tố tụng hình sự, cần xem xét loại tội phạm công nghệ cao với đặc trưng là thực hiện tội phạm với những phương thức hết sức tinh vi, và dễ dàng sử dụng công nghệ cao để xóa dấu vết sau khi thực hiện tội phạm.

Vì vậy chúng ta nên thay đổi quan niệm về chứng cứ và cách thức thu thập chứng cứ truyền thống, cần bổ sung loại chứng cứ là dữ liệu điện tử có thể bao gồm hình ảnh, file “mềm”, video, các dữ liệu được lưu trong máy tính, mạng máy tính...

Bên cạnh đó, đối với loại tội phạm sử dụng công nghệ cao, cần trao quyền cho cơ quan điều tra được sử dụng các kỹ thuật điều tra đặc biệt để thu thập chứng cứ ví dụ sử dụng kỹ thuật công nghệ máy tính để phục hồi lại các dữ liệu đã bị xóa... cũng như quyền hạn ở phạm vi rộng hơn liên quan đến hoạt động thu thập các chứng cứ ở dạng dữ liệu điện tử (như quyền yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ mạng cung cấp thông tin, quyền truy cập máy tính và lấy dữ liệu). Chỉ có thực hiện được những điều này thì chúng ta mới có thể xử lý một cách có hiệu quả đối với loại hình tội phạm mới này.

Việt Phương
Nguồn: Báo Điện tử An ninh thủ đô