WTO – Một năm cộng sổ
8:51' 15/2/2008
Khi tờ lịch thắm đỏ trên tường báo hiệu một năm mới lại đến cũng là lúc nhà nhà cộng sổ tính đếm lời lãi sau một năm vất vả bươn trải. Hơn thế, còn phải đánh giá thành công, thất bại để rồi vững bước tiến vào năm mới. Ở cấp độ Nhà nước, việc cộng sổ một năm sau ngay tiếng sâmbanh nổ giòn ở Giơnevơ mừng VN gia nhập WTO càng có ý nghĩa.

Những cái được nhìn thấy

 

Nói là nhìn thấy vì nó được thấy rõ bằng những con số cụ thể thống kê được sau một năm phấn đấu.

 

Trước hết, đó là GDP của năm qua đạt mức tăng 8,46%, là mức tăng cao nhất trong 11 năm qua. Với mức tăng này VN là nước có tốc độ tăng cao thứ hai khu vực chỉ sau Trung Quốc. Về mặt chất lượng, cái đáng mừng là cơ cấu của việc tăng GDP được điều chỉnh theo hướng tỷ trọng công nghiệp và xây dựng chiếm 42%, dịch vụ chiếm 38% và nông nghiệp chiếm 20%. Đây là điều quan trọng để đưa nước ta trở thành nước công nghiệp trong những năm tới.

 

Nhờ sự tăng trưởng mạnh mẽ của GDP mà mức GDP tính cho đầu người trung bình của Việt Nam cũng đã đạt 839 USD và quan trọng hơn, tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn quốc tế chỉ còn 14,7%. Những năm trước đây thế giới đã từng khâm phục sau một thời gian phát triển, VN đã giảm số hộ nghèo từ hơn 50% xuống còn dưới 30%. Kỳ tích ấy đã được thế giới tán thưởng. Năm nay, số hộ nghèo còn giảm dưới 15% trong lúc thiên tai, dịch bệnh đổ vào liên miên ảnh hưởng đến đời sống của hàng triệu gia đình càng thấy sự tăng trưởng vững chắc đầy ý nghĩa đó.

 

Điều thứ hai phải kể đến là xuất khẩu tăng ngoạn mục, với kim ngạch xuất khẩu đạt 48,3 tỷ USD, tăng 21,8% so với năm trước. Khi VN đã là thành viên thứ 150 của WTO thì cánh cửa thị trường của 149 quốc gia thành viên khác đã rộng mở. Việc tăng trưởng xuất khẩu là kết quả tất yếu của sự kiện WTO năm trước. Năm nay xuất khẩu có thêm nhóm hàng cơ khí gia nhập câu lạc bộ 1 tỷ USD cùng 9 thành viên trước. Nhóm hàng cơ khí xuất khẩu trên 1 tỷ USD cho thấy xu thế tăng sản phẩm qua chế biến trong cơ cấu hàng xuất khẩu. Chỉ tiêu xuất khẩu tăng mạnh là một chứng minh cho nội lực của nền kinh tế: Hàng VN đã ra nước ngoài nhiều hơn, cạnh tranh ngang ngửa với hàng hóa thế giới.

 

Thứ ba, tổng mức bán lẻ ở thị trường trong nước tăng 13,5% cao gấp 1,6 lần mức tăng GDP. Nước ta có số dân đông thứ 13 thế giới và mỗi năm số dân tăng thêm 1 triệu người nên nhu cầu luôn luôn tăng cao. Không phải ngẫu nhiên VN là thị trường bán lẻ hấp dẫn thứ tư thế giới. Cái quan trọng nữa là dân VN rất thích mua sắm. Con số 526 USD dành cho mua sắm trong mức thu nhập 839 USD đã nói lên điều đó. Cùng với mức tăng trưởng xuất khẩu, sự phát triển tổng mức bán lẻ trong nước cho thấy sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế VN, khẳng định rõ giá trị xuất khẩu là thực chứ không phải là "nhịn" tiêu dùng để dành cho xuất khẩu.

 

Điều thứ tư dễ nhận thấy là thu hút đầu tư nước ngoài, cả trực tiếp lẫn gián tiếp đều tăng vọt. Năm trước khi vào WTO, VN thu hút 10,2 tỷ USD vốn FDI và 4,4 tỷ USD vốn ODA. Một năm sau khi vào WTO, VN thu hút 20,3 tỷ USD vốn FDI và 5,4 tỷ USD vốn ODA. Có thể nói, đây là mức tăng rất cao tới 67,93% so năm trước và vượt 53% kế hoạch về thu hút FDI. Con số này thể hiện rõ vị thế của VN sau khi là thành viên WTO đã được quốc tế tín nhiệm nhường nào. Đương nhiên không phải cứ là "người nhà WTO" là đầu tư nước ngoài đổ vào ngay. Có được kết quả đó chính là do sự hấp dẫn của thị trường, những ưu đãi mà VN dành cho nhà đầu tư, cái quan trọng nữa là khả năng sinh lời từ đầu tư ở VN. Nhưng cũng có thể xem thẻ hội viên WTO là sự tiến cử thích đáng, là lá phiếu tín nhiệm của tổ chức này dành cho VN nhờ đó sự thu hút đầu tư nước ngoài có sự thuận lợi hơn.

 

Trong thu hút đầu tư, cái đáng mừng là giá trị bình quân của dự án cao hơn hẳn những năm trước và đạt 11 triệu USD/dự án. Hơn thế, 51 trong tổng số 64 tỉnh, thành thu hút đầu tư năm 2007 có nhiều tỉnh miền núi xưa nay ít có dự án. Sự chuyển dịch đầu tư dịch vụ sang các tỉnh trên là một điều đáng mừng và phù hợp xu thế phát triển các ngành kỹ thuật cao tại các thành phố lớn và khu công nghiệp lớn.

 

Cũng cần nói thêm một kênh thu hút đầu tư khá lớn là thị trường chứng khoán. Năm 2007, thị trường này thu hút trên 7 tỷ USD đầu tư gián tiếp. Đây là mức thu hút khá cao đối với thị trường chứng khoán non trẻ của VN

 

Điều thứ năm, vai trò của kinh tế ngoài quốc doanh ngày càng được khẳng định, cùng với đó là sự huy động các nguồn lực trong nhân dân đối với phát triển kinh tế. Một con số rất được các nhà quản lý vĩ mô chú ý, đó là vốn đầu tư toàn xã hội tăng 16% và chiếm 40,6% GDP. Con số này xấp xỉ mức tăng 44% của Trung Quốc là mức đã đưa Trung Quốc tăng trưởng vượt bậc trong nhiều năm. Mà trong đầu tư toàn xã hội, khu vực dân doanh tăng gần 19,5%, góp tới 1/3 đầu tư xã hội. Điều này cho thấy những nỗ lực của Đảng và Nhà nước trong việc huy động nguồn lực tiềm tàng trong dân chúng đã đạt kết quả khả quan.

 

Trong một lĩnh vực rất cụ thể là bán lẻ, kinh tế cá thể và tư nhân chiếm tới 85% chứng tỏ thành phần kinh tế này tham gia tích cực trong việc hình thành hệ thống phân phối chung trong xã hội. Có thể nói, chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần của Đảng và Nhà nước là rất chuẩn xác.

 

Và những cái được vô hình

 

Khi tiếng cồng của ông Pascal Lamy vang lên công nhận VN là thành viên thứ 150 của WTO cũng là lúc các DN VN hiểu rằng, đã chấm dứt thời kỳ đủng đỉnh vừa làm, vừa chơi. Thật vậy, những hồ hởi, hứng khởi khi thấy nước mình có chân trong tổ chức thương mại lớn nhất thế giới nhanh chóng tan băng khi DN đối mặt với lộ trình mở cửa của thị trường hàng hóa, dịch vụ mà có cái đã ập tới ngay sau khi buông bút ký. Hàng nghìn dòng thuế được giảm ngay sau 15-1-2007, là thời điểm VN chính thức đứng trong WTO. Rồi tháng 7/2007, xe máy phân khối lớn được nhập tự do. Rồi ngân hàng nước ngoài được lập chi nhánh từ 1-4-2007. Rồi 1-1-2009, hệ thống bán lẻ được mở cửa cho các đại gia bán lẻ thế giới bước vào mà không phải liên kết, liên doanh với DN trong nước…

 

Cũng như trong thể thao chạy một mình thì sẽ ít cố gắng hơn chạy cùng đối thủ. Cho nên trong một năm qua các DN trong nước ý thức hơn vận mệnh của mình gắn với vận mệnh kinh tế nước nhà trong cuộc đua tranh giành quyền tự chủ độc lập khi hội nhập. DN trong nước đã gắn kết trước nguy cơ "ngoại xâm". Hiệp hội bán lẻ ra đời nhằm hội tụ các hệ thống bán lẻ trong nước trước cái bóng đang to dần trước cửa của Wall Mark, Carafour, Metro… Các tập đoàn Phú Thái, Hapro, Satra, Coop Mark, G7… chạy đua với thời gian để mở siêu thị, lập chuỗi cửa hàng tiện ích. Các ngân hàng thương mại phát hành thêm cổ phiếu, tăng

 

thêm vốn để mình không còn bé nhỏ trước các nhà bank ngoại. Những chiến lược phát triển thậm chí phát triển thương hiệu ở nước ngoài được hoạch định và thực thi. Có thể nói một năm bơi vào biển lớn WTO đã khiến các DN trong nước lớn lên rất nhiều trong tư duy, trong việc tổ chức hệ thống, trong việc phát triển thương hiệu… Mà những điều này trước đây còn mơ hồ, còn chờn vờn đâu đâu, còn chưa định vị, định hình.

 

Bây giờ chẳng có chuyện DN giật mình khi bị khiếu kiện chống bán phá giá. Nhiều DN còn thấy tự tin hơn vì như thế hàng của mình có sức cạnh tranh cao. Bây giờ nhiều DN thuộc hơn bài học xây dựng thương hiệu, bài học tiếp thị và khai thác cơ hội kinh doanh. Chẳng thế, có DN phát hiện các Tiểu vương quốc Arập nhiều cát, thiếu đất trồng đã đóng bao đất trộn phân hữu cơ bán sang Đubai. Cá tra- basa năm nào tưởng phá sản vì Mỹ áp dụng thuế chống bán phá giá, giờ đây phát triển mạnh ở các thị trường khác và đạt doanh thu ngót 1 tỷ USD. Rõ ràng DN VN trưởng thành lên rất nhiều sau một năm thực hiện các cam kết WTO. Điều này khó mà có con số nào đong đếm được.

 

Về quản lý vĩ mô, quá trình xây dựng pháp luật trước khi vào WTO, rồi quá trình vận hành sau đó đã giúp các nhà quản lý nâng cao trình độ quản lý hơn. Hành lang pháp luật cởi mở lại tạo điều kiện cho DN phát triển kinh doanh, sản xuất. Chả thế hội nghị với các DN họp cuối tháng 12-2007, hầu hết các DN trong và ngoài nước đều nhận xét "Luật pháp rõ ràng và thông thoáng tạo điều kiện rất tốt cho DN". 234 DN trong và ngoài nước đều nhận xét, năm 2007 môi trường kinh doanh VN khả quan hơn. Báo cáo môi trường kinh doanh do Ngân hàng Thế giới phát hành xếp hạng mức độ thuận lợi kinh doanh của VN tăng 13 bậc, lên hạng 91 trong năm 2007. Trình độ xây dựng luật, vận hành luật được nâng cao hơn quả là cái được vô hình nữa sau khi VN là thành viên WTO.

 

Có thể thấy rõ, việc gia nhập WTO đã giúp DN và các nhà quản lý một cơ hộitiếp xúc, học tập rất nhiều trong kinh doanh và quản lý, giúp nâng cao trình độ hơn bất kỳ trường học nào.

 

Những vị đắng trong món mứt Tết

 

Khi Việt Nam gia nhập WTO, người tiêu dùng trong nước đều hy vọng một thời kỳ mà giá hàng hóa dịch vụ giảm đi sẽ đến. Cũng đúng thôi, vì toàn bộ hệ thốngthông tin trước đó chỉ nói về nỗi lo của các nhà sản xuất, các doanh nghiệptrước làn sóng hàng hoá giá rẻ tràn vào. Khi không được chuẩn bị tinh thần về mặt trái của hội nhậplà mọi biến động của thế giớisẽtác động trực tiếp tới thị trường trong nước, người tiêu dùngđã bị sốc vì năm 2007 chỉ số giá tiêu dùngtăng vọt tới trên 12% và là mức kỷ lục của 11 năm gần đây. Quả thực đã không có sự giảm giá nhiều như người tiêu dùng đã kỳ vọngvà mức tăng CPI cao như vậy là điều chưa chấp nhận đượcnếu không nói là thất bạisau một năm vào WTO. Đừng ai nói vì giá thế giới tăng cao mà ta phải nhập nhiều từ thế giới. Tất cả các nước quanh tađều chịu tác động của sự tăng giá hàng hóa trên thế giới nhưng không có nước nào chỉ số tăng giá tới 2 chữ số như nước ta. Sẽ không ngoa khi nói rằng lạm phát cao là vị chua khó chịu trong món mứt tết năm nay đối với mọi nhà.

 

Ở tầm quốc gia, quả đắng của năm đầu vào WTO là mức nhập siêucao tới 12,4 tỷ USD, tăng tới gần 1/3 so với năm trước. Tốc độ tăng của xuất khẩu chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng của nhập khẩu. Đáng chú ý, trong những sai sót của nhập siêu cao ngất ngưởng có sự sai sót trong điều hành. Chẳng hạn như việc chỉ đạo doanh nghiệp tự sản xuất phôi thép trong sản xuất thép làm không kiên quyết nên chỉ có 8 trong số 21 đơn vị sản xuất thép tự sản xuất phôi và cũng chỉ đáp ứng 40% nhu cầu của cơ sở khiến ta phải nhập tới 4,9 tỷ USD phôi thép. Hoặc việc phát triển các hãng taxi một cách thiếu quy hoạch dẫn đến nhập xe 4 chỗ nhiều khiến kim ngạch nhập khẩu xe du lịch tăng vọt cũng là một sai sót khiến kim ngạch nhập siêu tăng. Khi ngoại tệ vào, nhiều ngân hàng chỉ đạo mua tới 7 tỷ USD nhưng lại thiếu phối hợp để có biện pháp thu hút lại số tiền đồng tung ra khiến cho lượng tiền mặt trên thị trường quá lớn cũng là một lý do khiến đồng tiền mất giá.

 

Việc tăng trưởng GDP mặc dù đã đạt mức cao nhất trong 11 năm qua nhưng sẽ có thể tăng cao hơn và đạt được hàng 2 chữ số (như Trung Quốc năm đầu vào WTO) nếu hoạt động giải ngân các vốn đầu tư nước ngoài làm tốt hơn. Tỷ lệ giải ngân vốn FDI giai đoạn 1988 - 2005 là 50%, năm 2006 còn 33% nhưng năm 2007 chỉ đạt 23%. Tốc độ giải ngân chậm khiến cho vốn đầu tư đưa vào sử dụng không đạt yêu cầu. Đây chính là sự lãng phí một nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế. Nếu điều này không sớm khắc phục sẽ không chỉ ảnh hưởng đến tốc độ phát triển kinh tế mà còn làm nản lòng các nhà đầu tư nước ngoài.

 

Việc giải ngân chậm còn phản ảnh một khía cạnh khác, đó chính là cải cách hành chính còn yếu, thủ tục còn rườm rà. Cải cách hành chính không chỉ là đòi hỏi tự thân của nền hành chính nước nhà mà còn là đòi hỏi bức báchcủa phát triển kinh tế. Nhiều doanh nghiệp vẫn còn phàn nàn về thủ tục hành chính lòng vòng chồng chéo theo kiểu "muốn có nhà phải có hộ khẩu, mà muốn có hộ khẩu phải có nhà".

 

Một năm chưa phải là dài trong lịch sử phát triển của một đất nước, nhưng một năm qua đứng trong đội ngũ WTO chúng ta đã làm được nhiều việc, đưa đất nước phát triển kinh tế với tốc độ kỷ lục, làm rạng rỡ vị thế của đất nước trên chính trường quốc tế khi được bầu chọn vào chiếc ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Năm mới đang tới gần, mùa xuân đang chuyển mình trong giá rét. Hy vọng cùng mùa xuân tới, cùng năm mới, đất nước sẽ đón chào một mùa vàng thắng lợi mới to lớn hơn.

Nguồn: Báo Kinh tế & Đô thị

Các tin tiếp
Các tin trước